Ik heb het verdiend (en andere loze argumenten)

‘Ik ben minimalist’, zeggen ze. ‘Voor het milieu. Onze ouders wilden grote huizen, en vieze auto’s en lekker veel consumeren, maar dat is zonde van de grondstoffen. Kapitalisten. Ik besteed mijn geld en energie liever aan belangrijke dingen. Zoals reizen. China, Bali, Argentinië.’
‘Leuk’, zeg ik dan, want ik wil aardig zijn. Eigenlijk wil ik zeggen: ‘lekker minimalistisch, met het vliegtuig.’
‘Maar ik eet bijna geen vlees’, zouden ze dan antwoorden. (Want ‘maar ik laat een boom planten’ is uit de mode.)

Rare wereld. De afgelopen vier maanden heb ik de helft van mijn nog prima reisuitrusting vervangen door spullen die een paar honderd gram lichter zijn. Een rugzak, slaapmatje, tent, bivakzak, twee thermosflessen, regenbroek, fleecetrui, multitool en GPS-apparaat. Mijn excuus: het moet zo licht mogelijk, om mijn blessure en rugproblemen te ontzien. Made in Taiwan. Made in Chili. Ingevlogen, ingevaren. Die spullen hebben de hele wereld al gezien nog voor ik ze in mijn rugzak stop.

Daarna heb ik de coolste boot van de wereld geboekt (denk ik). De MS Lofoten, een nostalgisch passagiersschip die langs de Noorse kust naar de Noordkaap vaart. Alles in jaren ’60-stijl en gedeelde badkamers. Gebruikt liters diesel, vooral in de winter. En ik vraag me af wat er met de kilo’s eten gebeurt die overblijven na het ontbijtbuffet. Cruiseschepen staan niet bekend om hun milieuvriendelijkheid. ‘Ik vlieg niet, ik ga met de boot’, zegt ze.

DSC07740
Op een cruiseschip, in mijn nieuwe souvenir

Reizen en de toeristenindustrie zijn een snel groeiende vorm van overconsumptie. Ik loop niet alleen een beetje hypocriet moralistisch te doen en ieders levensgenot te verpesten, maar ik zit echt in tweestrijd. Reizen maakt gelukkig en consumptie maakt de wereld kapot. Het gaat me niet om die paar extra kilo CO2 en alle mogelijke moderne technieken om daar weer vanaf te komen Als het probleem zo simpel was, hadden we het allang opgelost. Het gaat om een manier van samenleven die aan alle kanten wringt: bossen die worden platgebrand, landschappen die worden uitgehold, uitbuiting, voedseltekorten, waterschaarste, misbruik, mishandeling, plasticsoep, luchtvervuiling, asogedrag, hebzucht, armoede. Ik zeg niet dat ze allemaal direct door consumptie worden veroorzaakt, maar consumptie is wel de motor van een samenleving die vervuiling en ongelijkheid in stand houdt.

Wat te doen? Ik houd wel van de wereld. Ik houd zoveel van de wereld –  van m’n vrije leven, de natuur, mijn vrienden en dat ik elke dag bij de supermarkt kan kopen wat ik wil – dat ik bang ben dat dat er over een paar jaar niet meer is. En dat ik het dan zelf verpest heb, omdat ik dacht dat één sweater, één keer vliegen naar Noorwegen, één extra tent toch het verschil niet maakte. ‘Het heeft geen zin om tegen Het Systeem te vechten’, zeiden ze. Of nog erger: ‘je werkt zo hard, je hebt wel een vakantie verdiend’. En ik dacht: ja, inderdaad, ik doe al zo m’n best. Ik moet goed voor mezelf zorgen.

Loze argumenten. Ik heb steeds meer moeite om het voor mezelf en anderen goed te praten. Onze economie zit zo in elkaar dat als ik vind dat ik iets verdiend heb, iemand anders, meestal ver buiten mijn gezichtsveld, daar onder moet lijden. En zelfs als de ander me niets kan schelen (want het is nou eenmaal makkelijk om alles buiten je gezichtsveld niet te zien), heb ik er zelf ook last van. Ik wil niet in een door consumptie verziekte samenleving leven. Daarom vlieg ik niet meer, daarom haal ik geen rijbewijs, daarom heb ik een deel van die vakantiespullen hierboven tweedehands gekocht, of voor de degelijke variant gekozen die lang mee gaat, en daarom douche ik maar twee keer per week. Ik weet dat er veel meer voor nodig is. Door er over te schrijven, krijg ik mijn prioriteiten weer op een rijtje en verzamel ik de moed om grotere stappen te nemen. De activist die al jaren onder de oppervlakte suddert, maar waar een deksel van sociale angst op zat, mag wel wat meer ruimte krijgen.

DSC05849

Advertenties

10 reacties op ‘Ik heb het verdiend (en andere loze argumenten)

    1. De cursus heb ik al gevolgd, in het bekende Kiel-Windeweer! Ik heb een paar weken terug mijn wielen vervangen zodat hij nog een tijdje mee kan, en als ik een nieuwe wil, koop ik die via Marktplaats. Er zijn heel wat mensen die een goede fiets wegdoen. ;)

  1. Ik maak me zorgen om jonge mensen die alleen maar praten over de nieuwste Apple gadget en hun vliegvakanties. Die helemaal niet bezig zijn met de klimaatverandering. Maar ook om degenen als jij, die zich er wel zorgen om maken maar ook hun gedrag niet aanpassen. Want anderen doen het toch ook of: nu kan het nog. En zolang je zelf dus ook gewoon doorgaat, net als (bijna) iedereen, verandert er dus niks. Daar maak ik me zorgen over. Je bent ook niet gaan lopen naar Australië een paar jaar geleden vermoed ik?

    1. Nou, het is wel wat kort door de bocht om te concluderen dat ik mijn gedrag niet aanpas. Jammer dat je vooral dat uit mijn blogs haalt. Of iemand wil bijdragen aan vervuiling is een hele simpele keuze tussen iets wel of niet doen/kopen. En tegelijkertijd kan het een ingewikkelde tweestrijd zijn, die ik in deze blog probeer te laten zien. En hoe bewuster die tweestrijd wordt, hoe beter, want dan worden de keuzes die je maakt ook bewuster. Ik kies er bijvoorbeeld bewust voor om niet met het vliegtuig weg te gaan als ik straks op reis ga, ook al is het winter en koud in Europa. Ik kies er bewust voor om mijn rijbewijs niet te halen, en om biologische, fairtrade- of tweedehands producten te kopen.
      Maar ik denk dat het niet helpt om hier zoveel mogelijk groene daden te publiceren. Waar het me om gaat, is niet de competitie om de hoogste plek op de ecologische ladder. Wat ik hoop is dat mensen zichzelf niet voor de gek houden met drogredenen en zich verantwoordelijk gaan voelen voor hun eigen keuzes, uitgaven en de manier waarop ze met de wereld willen omgaan.

      1. Er is heel wat meer nodig dan fairtrade en zogenaamd ‘biologische’ producten kopen. Als je dit serieus wil nemen, dan vlieg je nooit, neem je geen kinderen, gebruik je geen auto op fossiele brandstof, heb je geen hout- of pelletkachel en is je dieet veganistisch. Alle andere maatregelen zetten geen zoden aan de dijk.

    2. Ja, daar ben ik het helemaal mee eens. Er moet nog veel meer gebeuren, en vrij rigoreus, zonder excuses, zoals bijvoorbeeld minder kinderen krijgen. Maar als ik het zo opschrijf, haken mensen af en bereik ik niemand meer. Naar ‘je moet veganistisch zijn’, luistert vrijwel niemand, tenzij je het bij wet vastlegt. Daarom probeer ik mensen te overtuigen door te laten zien dat ze allerlei keuzes hebben, maar die niet bewust maken. Ik neem mijn eigen worsteling als voorbeeld, omdat mensen zich alleen met een verhaal kunnen identificeren als het menselijk is en ze zichzelf er in herkennen. En omdat ik weet dat het een worsteling is, en dat droge, rationele argumenten de wereld niet veranderen. Maar ik merk nu dat dat ook de indruk wekt dat ik het zelf niet serieus neem. Het helpt niet om dogmatisch of belerend te zijn, maar misschien heb je gelijk en moet ik het nog veel serieuzer nemen/veel meer laten zien hoe serieus ik het neem.

    3. Ik heb het vandaag nog eens doorgelezen, en ik zag nu dat het artikel inderdaad niet helemaal het doel bereikte dat ik wilde. Ik heb de laatste alinea herschreven.

      1. Ik heb een keer een artikel gelezen dat de meesten wel vinden dat er iets moet gebeuren maar vooral dan excuses aandragen om het niet te doen. Bijvoorbeeld: ik mag vliegen
        omdat er ook vrachtauto’s rijden. Of, als ze het bij zichzelf houden: ik mag vliegen want ik heb geen kinderen/eet vegetarisch, etc.

  2. Wat leuk Mieke om te lezen waar we zelf ook dagelijks mee dubben. Het belangrijkste is inderdaad dat alle keuzes die je maakt bewust gemaakt zouden moeten worden. En dat al die keuzes los van elkaar staan. Elke keuze beïnvloed de wereld in een positieve of negatieve zin. En iedere keer als iemand dan bewust kiest voor het grotere geheel is er een stukje gewonnen. En hoe bewuster we elkaar daarvan maken hoe meer impact we hebben.

    Dus ook al vlieg je wekelijks. Door minder of geen vlees te eten help je nog steeds mee. Ook al eet je dagelijks vlees, door niet te vliegen geef je als consument toch een signaal af. Hoe meer signalen we afgeven hoe meer de markt verandert hoe meer de wereld verandert.

    Dan het verhaal van fossiele brandstoffen: Als ik op fietsvakantie ga en dan deels de trein pak en de rest fiets, maar wel een benzinebrander gebruik is dat een bewuste keuze. En mijns inziens een “groenere” keuze dan het aanschaffen van een Tesla, een warmtepomp en een lading zonnepanelen….

    Als ik in een Tiny House ga wonen maar wel (zeer beperkt) hout gebruik in bijvoorbeeld een rocketstove kan dit een bewuste groene keuze zijn. Niet alles is zo zwart-wit als sommige mensen denken.

    En voor kinderen wordt het helemaal bijzonder: Als iedereen die bewust leeft geen kinderen neemt, zullen kinderen namelijk nooit die bewuste boodschap van hun ouders meekrijgen waardoor iedereen die opgroeit hier niet bewust van gemaakt wordt. Maar ook dit is een keuze die ieder voor zich bewust maakt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s